Ergani eski fotoğrafları, yalnızca nostaljik görüntüler değil; yapıların, sokakların, çarşının, ulaşımın ve gündelik yaşamın değişimini ölçmeye yarayan görsel kaynaklardır. Bir fotoğrafı doğru okumak için çekim yeri, yaklaşık tarih, bakış yönü ve görüntüdeki kişilerin kimliği mümkün olduğunca doğrulanmalıdır.
Ufuk çizgisi, yamaç biçimi, yol kavşağı, kamu yapısı, minare, dükkân tabelası ve bina köşeleri konum tespitinde kullanılabilir. Tek bir benzerliğe dayanmak yerine en az üç sabit unsur eşleştirilmelidir. Aile albümündeki arka yüz notları ve fotoğrafçının kaşesi de tarih ile yer bilgisi sağlayabilir.
Sokak adları değişmişse Ergani sokak isimlerinin hikâyeleri rehberindeki belediye kararı ve eski harita yöntemi kullanılabilir.
Karşılaştırmalı çekimde kamera yüksekliği, bakış yönü ve yaklaşık odak uzaklığı eski görüntüye yaklaştırılmalıdır. Tam konum bulunamıyorsa bunun nedeni yeni bina, kapanmış yol veya güvenlik kısıtı olabilir. Trafiği ve özel mülkü ihlal etmek yerine en yakın güvenli nokta seçilmelidir.
Kat yüksekliği, parsel kullanımı, kaldırım genişliği, ağaç örtüsü, yol kaplaması, araç yoğunluğu ve dükkân cepheleri karşılaştırılabilir. Bir yapının yok olması kadar işlevinin değişmesi de önemlidir. Evden dükkâna, kamu yapısından kültür merkezine dönüşüm kentsel hafızanın parçasıdır.
Ergani’de eski çarşı kültürü yazısı, ticari cephelerde ve kamusal karşılaşma biçimlerinde görülen değişimi açıklar.
Kıyafet, taşıma biçimi, çocukların kullandığı alan, pazar düzeni ve dükkân önündeki hareketlilik dönemin gündelik yaşamına ilişkin ipuçları verir. Ancak tek kareden bütün toplum hakkında genelleme yapılmamalıdır. Fotoğrafın özel gün, tören veya istisnai bir olay sırasında çekilmiş olabileceği düşünülmelidir.
Yaşam biçimindeki uzun dönemli dönüşüm için Ergani’de geçmişten günümüze değişen yaşam kültürü içeriği tamamlayıcıdır.
Her dosyada sahip, kaynak, çekim tarihi, yer, görülen kişiler, kullanım izni ve açıklama alanı bulunmalıdır. Orijinal tarama korunmalı; kırpılmış ve düzenlenmiş sürüm ayrı kaydedilmelidir. Sosyal medyadan alınan görseller, asıl sahip ve tarih doğrulanmadan arşiv kanıtı sayılmamalıdır.
Eski ve yeni görüntüler yan yana getirildiğinde Ergani’nin değişimi somutlaşır. Amaç “eskisi daha iyiydi” gibi tek yönlü bir hüküm vermek değil; hangi değerlerin kaybolduğunu, hangi ihtiyaçların ortaya çıktığını ve gelecekte neyin korunması gerektiğini kanıta dayalı biçimde tartışmaktır.
