Ergani üzerine yazılmış türkü, şiir ve edebî metinler ilçenin tarihini, gurbet duygusunu, doğasını ve toplumsal hafızasını farklı anlatım biçimleriyle görünür kılar.

Ergani’de halk müziği aşk, ayrılık, gurbet, emek, doğa ve tarih anlatılarını söz ile ezgide birleştiren; Türkçe, Zazaca veya Kürtçe icra örnekleri bulunabilen çok katmanlı bir hafızadır.

Davul ve zurna Ergani’de düğün, karşılama ve bazı toplu kutlamalarda açık alana uygun güçlü sesiyle törenin ritmini belirleyen geleneksel çalgı ikilisidir.

Ergani düğünlerinde halaylara eşlik eden davul-zurna, erbane ve yöreye göre değişen sözlü ezgiler geleneksel müzik hafızasının önemli parçalarıdır.

Ergani’de sünnet düğünleri aile ve akrabayı bir araya getiren yemek, müzik ve kutlama düzenleriyle değişerek sürmüştür; sağlık işlemi mutlaka yetkili sağlık personeli ve uygun koşullarda yapılmalıdır.

Ergani’de cenaze sonrası dayanışma, yaslı ailenin yalnız bırakılmaması, günlük iş yükünün paylaşılması, yemek ve taziye desteği çevresinde şekillenir.

Ergani’de baharı karşılama pratikleri piknik, doğaya çıkma, dilek ve aile buluşması gibi bölgesel Hıdırellez unsurlarıyla ilişkilendirilebilir; uygulamanın yaygınlığı köy ve kuşaklara göre doğrulanmalıdır.

Ergani’de kandil ve dinî özel günler ibadet, aile büyüklerini arama, komşu ziyareti ve imkân ölçüsünde ikram-paylaşma gibi pratiklerle hatırlanabilir.

Ergani’de sahur ve iftar gelenekleri ailece aynı sofrada buluşma, önceden hazırlık, komşuyla paylaşma ve günün ritmini ezan saatlerine göre düzenleme çevresinde şekillenir.

Ergani’de Ramazan aile sofraları, ibadet, komşuluk, yardım ve çarşıdaki değişen günlük ritimle yaşanır; uygulamalar aile ve mahalleye göre farklılık gösterebilir.