Motorlu araçlardan önce Ergani’de ulaşım çoğunlukla yaya, binek ve yük hayvanlarıyla; ağır ürün ve eşya taşımacılığı ise hayvan koşulu araçlarla sağlanıyordu.

Ergani’de eski yolculuk kültürü yaya hareketi, yük ve binek hayvanları, kağnı-araba düzeni ile daha sonra tren, otobüs ve motorlu taşıtların birlikte kullanıldığı uzun bir geçişi kapsar.

Ergani’de haberleşme mektup ve telgraftan sabit telefona, ardından cep telefonu ve internet tabanlı iletişime uzanan kademeli bir dönüşüm geçirdi.

Ergani’de elektriğin ilk kez kullanıldığı kesin tarihi gösteren, kamuya açık ve doğrulanabilir bir yerel kayıt kolayca erişilebilir değildir; bu nedenle tek bir yıl vermek güvenilir olmaz.

Ergani 1950’lerden bu yana nüfus artışı, eğitim ve sağlık yatırımları, ulaşım ağları, kırdan merkeze hareket ve yeni iletişim araçlarıyla belirgin bir dönüşüm yaşadı.

Cumhuriyetin ilk yıllarında Ergani’de sosyal hayat tarım, küçük esnaf, aile ve mahalle dayanışması çevresinde sürerken eğitim, idarî kurumlar ve ulaşım yatırımları yeni kamusal alanlar oluşturuyordu.

Ergani ile Maden arasındaki tarihsel bağ, bakır yatağının uzun süre ‘Ergani Madeni’ adıyla anılması, eski idarî düzenlemeler ve iki yerleşimi birleştiren ulaşım-ticaret hattından doğar.

Ergani Bakır Madeni, üretimden ulaşıma, işçi hareketlerinden devlet yatırımlarına kadar geniş bir alanda bölge tarihini etkiledi; etkisi Ergani–Maden–Diyarbakır hattı üzerinden yayıldı.

Ergani adıyla anılan madencilik tarihi, bugün Elazığ’ın Maden ilçesi sınırlarında kalan bakır yatakları ile Ergani’nin idarî, ticari ve ulaşım bağları üzerinden okunmalıdır.

Ergani Kalesi, farklı siyasi güçlerin bölgeyi denetlediği Orta Çağ boyunca önem taşıyan ve bugün büyük ölçüde kalıntılarıyla izlenebilen tarihî bir savunma alanıdır.